Gujarat ITI Uniform Scheme 2026: ગુજરાત સરકારના શ્રમ, કૌશલ્ય વિકાસ અને રોજગાર વિભાગ (Labour, Skill Development & Employment Department) દ્વારા રાજ્યના યુવાનોના કૌશલ્ય ઘડતર અને ઔદ્યોગિક તાલીમ માટે સતત નવા પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે. આ દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરતા, રાજ્ય સરકાર દ્વારા ‘સરકારી આઇ.ટી.આઇ. તાલીમાર્થીઓ માટે ગણવેશ સહાય યોજના’ (Uniform Assistance Scheme for ITI Trainees) ની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ કલ્યાણકારી યોજનાનું સંપૂર્ણ સંચાલન અને અમલીકરણ ગુજરાતના રોજગાર અને તાલીમ નિયામકની કચેરી (Directorate of Employment and Training – DET) દ્વારા કરવામાં આવશે. આ યોજના અંતર્ગત રાજ્ય સરકારે કુલ ₹30 કરોડનું જંગી નાણાકીય ભંડોળ (Financial Outlay) ફાળવ્યું છે. આ યોજનાનો સીધો લાભ ગુજરાતભરમાં આવેલી 289 સરકારી ઔદ્યોગિક તાલીમ સંસ્થાઓ (Government ITIs) માં અભ્યાસ કરતા અંદાજિત 1.5 લાખ (દોઢ લાખ) જેટલા તાલીમાર્થીઓને મળશે. આ યોજના હેઠળ તાલીમાર્થીઓને દર વર્ષે ₹2,000 ની સીધી રોકડ સહાય (Direct cash assistance) આપવામાં આવશે, જેથી તેઓ વર્કશોપ માટેના ઓફિશિયલ ગણવેશ (Uniforms) ની બે જોડી ખરીદી શકે. આ સંપૂર્ણ રકમ સીધી જ વિદ્યાર્થીઓના બેંક ખાતામાં જમા કરવામાં આવશે.
| યોજનાની વિગતો | મહત્વપૂર્ણ માહિતી |
| યોજનાનું સત્તાવાર નામ | સરકારી આઇ.ટી.આઇ. તાલીમાર્થીઓ માટે ગણવેશ સહાય યોજના |
| નોડલ વિભાગ / મંત્રાલય | શ્રમ, કૌશલ્ય વિકાસ અને રોજગાર વિભાગ, ગુજરાત સરકાર |
| અમલીકરણ કરનાર સંસ્થા | રોજગાર અને તાલીમ નિયામકની કચેરી (DET), ગુજરાત |
| કુલ નાણાકીય ફાળવણી | ₹30 કરોડનું સરકારી ભંડોળ |
| લાભાર્થીઓની સંખ્યા | ગુજરાતની 289 સરકારી ITIs ના અંદાજિત 1.5 લાખ વિદ્યાર્થીઓ |
| આર્થિક સહાયની રકમ | વાર્ષિક ₹2,000 (ગણવેશની બે જોડી ખરીદવા માટે) |
યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય અને પૃષ્ઠભૂમિ (Objective & Background)
આઇ.ટી.આઇ. (ITI) ના વ્યવસાયિક અભ્યાસક્રમોમાં મોટાભાગે ભારે વર્કશોપ તાલીમ, વિશાળ મશીનોનું સંચાલન અને સુરક્ષા-સંવેદનશીલ વાતાવરણ (safety-sensitive environments) સામેલ હોય છે. આવા વાતાવરણમાં કામ કરતી વખતે વિદ્યાર્થીઓની સુરક્ષા માટે ટકાઉ ગણવેશ (જેમ કે પ્રોટેક્ટિવ શર્ટ, ટ્રાઉઝર અને એપ્રોન) પહેરવો અત્યંત જરૂરી બની જાય છે.
ગુજરાતની સરકારી ITI માં અભ્યાસ કરવા આવતા મોટાભાગના વિદ્યાર્થીઓ આર્થિક રીતે નબળા વર્ગમાંથી અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાંથી આવતા હોય છે. આવા વિદ્યાર્થીઓ માટે એડમિશન લેતી વખતે શરૂઆતમાં જ ગણવેશના એકથી વધુ સેટ ખરીદવાનો ખર્ચ એક મોટો આર્થિક બોજ (upfront barrier) બની જાય છે. આ સમસ્યાને સમજીને, રાજ્ય સરકાર દ્વારા આ વાર્ષિક ₹2,000 ની સહાય યોજના રજૂ કરવામાં આવી છે. આ સહાય પાછળનો મુખ્ય હેતુ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે તમામ તાલીમાર્થીઓ વર્કશોપ માટે જરૂરી ગણવેશ ખરીદી શકે, સંસ્થાકીય શિસ્ત જાળવી શકે અને ટેકનિકલ તાલીમ મેળવતી વખતે તેમને પોતાના ખિસ્સામાંથી કોઈ મોટો ખર્ચ (out-of-pocket costs) ન કરવો પડે.
| વિગત | માહિતી અને ઉદ્દેશ્ય |
| યોજનાનો પ્રકાર | શૈક્ષણિક અને આર્થિક પ્રોત્સાહન સહાય (Student Welfare Scheme) |
| મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય | આર્થિક રીતે નબળા વિદ્યાર્થીઓને ગણવેશ ખરીદવામાં મદદ કરવી |
| ગણવેશનું મહત્વ | વર્કશોપમાં મશીનરી પર કામ કરતી વખતે શારીરિક સુરક્ષા અને શિસ્ત |
| આર્થિક લાભ | વિદ્યાર્થીઓને ખિસ્સામાંથી થતો મોટો ખર્ચ અટકાવવો |
આર્થિક સહાય અને ચુકવણીની પદ્ધતિ (Benefit Amount & Disbursement Mode)
આ યોજના હેઠળ પ્રત્યેક માન્ય અને લાયક તાલીમાર્થીને વાર્ષિક ₹2,000 ની આર્થિક સહાય આપવામાં આવે છે. આ રકમથી વિદ્યાર્થીઓ વર્કશોપમાં પહેરવાના ગણવેશની બે જોડી (two pairs) ખરીદી શકે છે. આ રકમ કોઈ વચેટિયા મારફતે રોકડમાં કે ચેકથી આપવામાં આવતી નથી. સરકાર દ્વારા 100% ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર (DBT) સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ સહાય સીધી જ વિદ્યાર્થીના આધાર-સીડેડ બેંક એકાઉન્ટ (Aadhaar-seeded bank account) માં જમા કરવામાં આવે છે. આનાથી પારદર્શિતા જળવાય છે અને સહાય સીધી સાચા લાભાર્થી સુધી પહોંચે છે.
| આર્થિક સહાયની વિગતો | માહિતી |
| સહાયની રકમ | ₹2,000 પ્રતિ વર્ષ |
| સહાયનો હેતુ | ગણવેશ (Uniform) ની બે જોડીની ખરીદી |
| ચુકવણીનું માધ્યમ | ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર (DBT) |
| જમા થવાનું સ્થાન | આધાર-સીડેડ બેંક ખાતામાં (Aadhaar-linked account) |
લાભાર્થીઓની પાત્રતા અને શરતો (Core Eligibility Rules)
આ સરકારી ગણવેશ સહાય યોજનાનો લાભ મેળવવા માટે તાલીમાર્થીઓએ નીચે દર્શાવેલી ચોક્કસ લાયકાતો અને કડક શરતો પૂરી કરવી ફરજિયાત છે:
- સંસ્થાનો પ્રકાર (Institution Type): લાભાર્થી ગુજરાતમાં આવેલી 289 સરકારી ઔદ્યોગિક તાલીમ સંસ્થાઓ (Government ITIs) માંથી કોઈપણ એકમાં નોંધાયેલો હોવો જોઈએ. (ખાનગી અથવા સંપૂર્ણપણે સેલ્ફ-ફાઇનાન્સ ITI માં અભ્યાસ કરતા તાલીમાર્થીઓ આ યોજના માટે પાત્ર નથી).
- ટ્રેડ કવરેજ (Trade Coverage): વિદ્યાર્થી NCVT (નેશનલ કાઉન્સિલ ફોર વોકેશનલ ટ્રેનિંગ) અથવા GCVT (ગુજરાત કાઉન્સિલ ફોર વોકેશનલ ટ્રેનિંગ) દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત ફુલ-ટાઇમ (Full-time) ટેકનિકલ કે નોન-ટેકનિકલ ટ્રેડમાં અભ્યાસ કરતો હોવો જોઈએ.
- એનરોલમેન્ટ સ્ટેટસ (Enrollment Status): વિદ્યાર્થી ચાલુ શૈક્ષણિક સત્ર (current academic session) માટે સક્રિય રીતે નોંધાયેલો હોવો જોઈએ અને સંસ્થામાં નિયમિત રીતે હાજરી આપતો હોવો જોઈએ.
- બેંક ખાતાની શરત (Bank Account Seeding): તાલીમાર્થી પાસે પોતાના નામનું સક્રિય બેંક ખાતું (Active bank account) હોવું ફરજિયાત છે. આ બેંક ખાતું NPCI મેપર મારફતે આધાર કાર્ડ (Aadhaar) સાથે લિંક અથવા સીડ (Seeded) થયેલું હોવું જોઈએ, જેથી DBT ટ્રાન્સફર સરળતાથી થઈ શકે.
| વિગતો | પાત્રતાના મહત્વના નિયમો |
| સંસ્થાનો પ્રકાર | માત્ર સરકારી ITI (Government ITIs) ના વિદ્યાર્થીઓ માટે |
| માન્ય કોર્સ / ટ્રેડ | NCVT અથવા GCVT દ્વારા માન્ય ફુલ-ટાઇમ ટેકનિકલ/નોન-ટેકનિકલ ટ્રેડ |
| હાજરીનો નિયમ | સંસ્થામાં સક્રિય અને નિયમિત હાજરી હોવી ફરજિયાત છે |
| બેંક ખાતાની શરત | પોતાના નામનું આધાર-સીડેડ (Aadhaar-Seeded) સક્રિય બેંક એકાઉન્ટ |
જરૂરી દસ્તાવેજોની યાદી (Required Documents)
આ યોજના માટે વિદ્યાર્થીઓએ એડમિશન અથવા ઓરિએન્ટેશન દરમિયાન પોતાના કેટલાક મહત્વના દસ્તાવેજો ITI ના સ્ટુડન્ટ સેક્શન અથવા એકેડેમિક ક્લાર્ક પાસે જમા કરાવવાના રહે છે. આ દસ્તાવેજોની યાદી નીચે મુજબ છે:
| ક્રમ | દસ્તાવેજનું નામ | ઉપયોગ / મહત્વ |
| 1 | વિદ્યાર્થીનું આધાર કાર્ડ | ઓળખ અને વેરિફિકેશન માટે (Student Aadhaar Card) |
| 2 | એડમિશન કન્ફર્મેશન લેટર / રસીદ | ITI માં સફળતાપૂર્વક પ્રવેશ મેળવ્યાની પહોંચ અથવા ફીની રસીદ |
| 3 | બેંક પાસબુકની નકલ | ખાતા નંબર અને IFSC કોડ દર્શાવતી (જે આધાર સાથે લિંક હોય) |
અરજી ફી અને અન્ય ખર્ચ
આ એક સરકારી સહાય યોજના છે જે સીધી સંસ્થાકીય સ્તરે સંચાલિત થાય છે. આ યોજનાનો લાભ મેળવવા માટે વિદ્યાર્થીએ કોઈ પણ પ્રકારની અરજી ફી કે ફોર્મ ફી ચૂકવવાની રહેતી નથી. સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા વિનામૂલ્યે કરવામાં આવે છે.
| વિગતો | માહિતી |
| અરજી ફી | શૂન્ય (કોઈ પ્રકારની ફી નથી) |
અરજી પ્રક્રિયા અને સહાય જમા થવાની રીત (Step-by-Step Processing & Disbursement)
અન્ય સામાન્ય સ્કોલરશિપ યોજનાઓની જેમ આ યોજના માટે વિદ્યાર્થીઓએ કોઈ થર્ડ-પાર્ટી કોમર્શિયલ પોર્ટલ પર જાતે ઓનલાઇન રજિસ્ટ્રેશન કરવાની જરૂર રહેતી નથી. આ આખી પ્રક્રિયા સંસ્થાના રેકોર્ડ દ્વારા સીધી જ મેનેજ કરવામાં આવે છે. જેની પદ્ધતિ નીચે મુજબના 4 સરળ સ્ટેપમાં વહેંચાયેલી છે:
સ્ટેપ 1 (પ્રવેશ મેળવવો – Secure Admission):
વિદ્યાર્થીએ સૌથી પહેલા તો પોતાની નજીકની સરકારી ITI માં નિયમિત પ્રક્રિયા મુજબ એડમિશન લેવાનું રહેશે. માન્ય ટ્રેડમાં પસંદગી પામ્યા બાદ ડોક્યુમેન્ટ વેરિફિકેશન કરાવી પ્રવેશ કન્ફર્મ કરાવવાનો રહેશે.
સ્ટેપ 2 (બેંક અને ઓળખની વિગતો જમા કરાવવી):
ITI માં એડમિશન કન્ફર્મ થયા પછી અથવા ઓરિએન્ટેશન સમયે, વિદ્યાર્થીએ પોતાના તમામ જરૂરી દસ્તાવેજો (જેવા કે આધાર કાર્ડ, બેંક પાસબુક, એડમિશન રસીદ) ITI ના સ્ટુડન્ટ સેક્શન અથવા એકેડેમિક ક્લાર્કની ઓફિસમાં રૂબરૂ જમા કરાવવાના રહેશે.
સ્ટેપ 3 (સંસ્થા દ્વારા ડેટા ઓડિટ અને પોર્ટલ પર અપલોડ):
ITI ની વહીવટી ટીમ વિદ્યાર્થીની સક્રિય હાજરી (active attendance) ચકાસશે. ત્યારબાદ, વિદ્યાર્થીનો સ્ટુડન્ટ આઈડી અને બેંકની વિગતો રોજગાર અને તાલીમ નિયામકની કચેરી (DET) ના સેન્ટ્રલાઇઝ્ડ પોર્ટલ પર વહીવટી સ્ટાફ દ્વારા જાતે જ એન્ટર કરવામાં આવશે.
સ્ટેપ 4 (DBT દ્વારા સહાયની ચુકવણી – DBT Payout):
જ્યારે ડેટા અપલોડ થઈ જાય, ત્યારે ડ્રોઇંગ અને ડિસ્બર્સિંગ ઓફિસર (DDO) વિદ્યાર્થીઓની આખી બેચને એપ્રુવ (મંજૂર) કરે છે. મંજૂરી મળતાં જ પબ્લિક ફાઇનાન્સિયલ મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ (PFMS) અથવા સ્ટેટ DBT ગેટવે દ્વારા ₹2,000 ની રકમ સીધી જ વિદ્યાર્થીના બેંક ખાતામાં ઇલેક્ટ્રોનિક રીતે રિલીઝ કરી દેવામાં આવે છે.
| પ્રક્રિયાનો તબક્કો | કામગીરીની સમજૂતી |
| એડમિશન મેળવવું | સરકારી ITI ના માન્ય ટ્રેડમાં પ્રવેશ મેળવવો |
| ડોક્યુમેન્ટ વેરિફિકેશન | ITI સ્ટુડન્ટ સેક્શનમાં આધાર અને બેંકની વિગતો જમા કરાવવી |
| ડેટા અપલોડ (ITI દ્વારા) | DET પોર્ટલ પર સંસ્થા દ્વારા વિદ્યાર્થીનો ડેટા એન્ટર કરવો |
| સહાય જમા થવી (DBT) | DDO ની મંજૂરી બાદ સીધી PFMS મારફતે ખાતામાં ₹2000 જમા |
મહત્વની સત્તાવાર લિંક (Official Links & Information Resources)
આ ગણવેશ સહાય યોજના, ITI એડમિશન અને અન્ય નિયમો અંગેની વધુ વિસ્તૃત અને સત્તાવાર માહિતી માટે વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓ નીચે આપેલી ગુજરાત સરકારની ઓફિશિયલ વેબસાઈટ્સની મુલાકાત લઈ શકે છે.
| લિંક | માહિતી |
| DET ગુજરાત સત્તાવાર વેબસાઈટ | talimrojgar.gujarat.gov.in |
| શ્રમ અને રોજગાર વિભાગની સાઇટ | labour.gujarat.gov.in |
| ગુજરાત ITI સેન્ટ્રલાઇઝ્ડ એડમિશન પોર્ટલ | itiadmission.gujarat.gov.in |
| મુખ્યમંત્રીશ્રી કાર્યાલય (CMO) ગુજરાત | cmogujarat.gov.in |
